ارزیابی نقش محور مقاومت در بازدارندگی ناهمطراز ج.ا.ایران در برابر سیاست مهار آمریکا

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس تهران

2 استادیار روابط بین‌الملل دانشگاه تربیت مدرس تهران

3 دکترای علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی و پژوهشگر ارشد دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی

چکیده

ماهیت استکبارستیزانه و ظلم‌ستیزانه ج.ا.ایران از ابتدای پیروزی انقلاب موجب تقابل همه‌جانبه آمریکا با نظام اسلامی شد. این پژوهش با توجه به اهمیت تقابل ج.ا.ایران و آمریکا پس از پیروزی انقلاب اسلامی به‌ویژه در سالیان اخیر بر آن است که به تحلیل ماهیت کنش و واکنش‌های این دو کشور در  برابر هم با بهره‌گیری از روش ترکیبی (کیفی و کمی)  بپردازد. برای انجام این کار در گام نخست با بهره‌گیری از مطالعات اکتشافی به سیاست مهار آمریکا و رویکرد ناهمطراز ج.ا.ایران به‌عنوان راهی برای مقابله با سیاست‌های آمریکا پرداخته شده است. در گام دوم نمونه آماری از خبرگان به تعداد ۳۰ نفر انتخاب گردید و نتایج مبانی نظری (سیاست مهار، بازدارندگی ناهمطراز و محور مقاومت) به‌وسیله پرسشنامه به آنها ارائه و داده‌ها با نرم‌افزار SPSS مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. نتایج حاکی از آن است حمایت ج.ا.ایران از گروه‌های محور مقاومت در عراق، لبنان، سوریه و یمن نقش مهمی در  اجرای بازدارندگی ناهمطراز ج.ا.ایران در برابر آمریکا در سال‌های 2003 تا 2020 داشته است. همچنین آینده این رویکرد در افق 2025 در گرو روندهای نه‌گانه روی‌کار آمدن بایدن، تحقق معامله قرن، افزایش مناقشه‌های ژئوپلیتیکی و سیاسی بلوک اخوانی- سلفی، تحولات فلسطین، خروج ج.ا.ایران از برجام، تداوم ثبات سیاسی در سوریه، افزایش مناقشه‌های خارجی در عراق، موقعیت میدانی حزب‌الله لبنان و تحولات یمن خواهد بود.

کلیدواژه‌ها

dor 20.1001.1.17351723.1400.19.74.3.6

عنوان مقاله [English]

Evaluating the Central Role of Resistance in the Unequal Deterrence of Islamic Republic of Iran against the US Containment Policy

نویسندگان [English]

  • Amirhossein Vazirian 1
  • Vali Golmohammadi 2
  • Ali Alizadeh 3
1 PhD in Political Science, Tarbiat Modares University, Tehran
3 PhD in Political Science, Allameh Tabatabai University and Senior Researcher, Supreme National Defense University
چکیده [English]

The anti-imperialist and anti-cruelistic nature of I. R. of Iran from the beginning of the victory of the revolution caused a comprehensive confrontation between the United States and the Islamic system. Given the importance of the confrontation between I. R. of Iran and the United States after the victory of the Islamic Revolution, especially in recent years, this study aims to analyze the nature of the actions and reactions of these two countries against each other using a combined method (qualitative and quantitative). To do this, in the first step, using exploratory studies, the US containment policy and the unequal approach of I.R. of Iran have been discussed as a way to counter US policies. In the second step, a statistical sample of 30 experts was selected and the results of the theoretical foundations (restraint policy, unequal deterrence and resistance axis) were presented to them by a questionnaire and the data were analyzed by SPSS software. The results show that the support of I.R. of Iran from Iranian resistance groups in Iraq, Lebanon, Syria, and Yemen has played an important role in implementing I. R. of Iran unequal deterrence against the United States from 2003 to 2020. Also, the future of this approach in the horizon of 2025 depends on Biden's nine-step approach, realization of the deal of the century, increase of geopolitical and political disputes of the Brotherhood-Salafi bloc, developments in Palestine, withdrawal of I.R. of Iran from the UN Security Council of Joint Comprehensive Plan of Action, continuation of political stability in Syria, increase of foreign disputes in Iraq, the field status of Hezbollah in Lebanon and the developments in Yemen.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Unequal deterrence
  • Iran
  • USA
  • Axis of Resistance
  • Containment policy
الف. منابع فارسی
1. امام خامنه‌ای(مدظله‌العالی)، مجموعه بیانات، قابل دسترسی در: www.khamenei.ir
2. آدمی، علی، کشاورز مقدم، الهام (1394)، جایگاه مجموعه امنیتی محور مقاومت در سیاست خارجی ج.ا.ایران، فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام، سال چهارم، شماره 12.
3. اسدی‌فر، علی‌اکبر (1387)، استراتژی مهار ایران؛ ابعاد و چالش‌های منطقه‌ای، فصلنامه راهبرد، دوره 16، شماره 1.
4. اسلامی، محسن، نقدی، فرزانه (۱۳۹۵)، ابزار تحریم و سیاست خارجی آمریکا در قبال ایران، فصلنامه روابط خارجی، سال هشتم،  شماره ۴.
5. افتخاری، اصغر، کلانتری، فتح‌الله (1393)، بررسی و تبیین راهبرد تهدید در مقابل تهدید در سیاست دفاعی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه سیاست دفاعی، سال بیست‌و‌دوم، شماره 88.
6. الحمد، جواد، برغوثی، ایاد (1382)، سیری در اندیشه سیاسی حماس، ترجمه سیدحسین موسوی، تهران: مرکز پژوهش‌های علمی و استراتژیک خاورمیانه.
7. بابایی، گل‌علی (۱۳۹۵)، کتاب پیغام ماهی‌ها: سرگذشت‌نامه سردار شهید حسین همدانی، تهران: انتشارات بعثت.
8. پورسعید، فرزاد، شاپوری، مهدی (1397)، دولت ترامپ و شوروی‌سازی ایران؛ چرایی و چگونگی، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال 21، شماره 3.
9. جعفری، محمدعلی (۱۳۸۶)، با شیوه‌های جنگ نامتقارن با دشمن روبرو می‌شویم، سایت خبری بصیرت، 2 مهر 1386، قابل دسترس در:https://basirat.ir/fa/news/13305
10. خسروشاهین، هادی (۱۳۹۷)، بازدارندگی محور مقاومت، روزنامة کارگزاران، شماره ۲۵۶، قابل دسترس در: http://sazandeginews.com/News/900
11. داوند، محمد، اسلامی، محسن، داوند، حجت (1397)، تأثیر انقلاب اسلامی بر هندسه مقاومت اسلامی در غرب آسیا، فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام، دوره 7، شماره 1.
12. ریاضی، وحید، اکبری،علی،  باجلانی، صفدر، رضا اکبری، حسن (۱۴۰۰)، معرفی مؤلفه‌ها و ابزارهای جنگ ترکیبی آمریکا علیه ج.ا.ایران، فصلنامه راهبرد دفاعی، دوره ۱۹، شماره .۱
13. سیمبر، رضا (۱۳۸۹)، سیاست خارجی آمریکا و تحریم‌های جدید علیه جمهوری اسلامی ایران،  فصلنامه دانش سیاسی، دوره ۶، شماره ۲.
14. غرایاق‌زندی، داوود (۱۳۸۸)، سیاست خارجی دولت دوم جورج واکر بوش در قبال ایران: سیاست سد نفوذ، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال ۱۲، شماره 1.
15. کرمی، امیرسعید، موسوی، عبدالعظیم (1398)، مولفه‌ها و پیامدهای ژئوپلیتیکی سیاست خارجی ترامپ علیه جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه ژئوپلیتیک، دوره پانزدهم، شماره ۵۵.
16. متقی، ابراهیم (1388)، نظام دوقطبی و جنگ ایران و عراق، تهران: مرکز اسناد دفاع مقدس.
17. مرشایمر، جان (۱۳۸۹)، تراژدی سیاست قدرت‌های بزرگ، ترجمه غلامعلی چگینی، تهران: انتشارات وزارت خارجه.
18. مسیبی ملک‌خیل، رحیم، بیک‌بیلندی، علی‌اصغر، کریمی، وحید، محمدی الستی، مسعود (۱۳۹۹)،  بررسی تأثیر رهنامه‌ها و راهبردهای آمریکا در ایجاد پایگاه‌های ثابت در منطقه پیرامونی ج.ا.ایران (جنوب غرب آسیا)، فصلنامه راهبرد دفاعی، دوره ۱۸، شماره ۴.
19. مطلبی، محسن، طاقتی، علیرضا، عفراوی، محمدرضا (۱۳۹۶)، ظرفیت‌سنجی جنبش انصارالله یمن در عمق بخشی منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه سیاست دفاعی، دوره 26، شماره 101.
20. مهدی‌پور، آسیه (۱۳۹۸)، تبیین مدل مفهومی مقاومت در اندیشه آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای، فصلنامه دانش سیاسی، دوره ۱۵، شماره ۲، شماره پیاپی۳۰.
21. نوری، علیرضا (۱۳۹۸)، مفاهیم مهار و بازدارندگی در روابط روسیه و آمریکا؛ تأثیر و پیامدها برای ایران، فصلنامه سیاست جهانی، دوره ۸، شماره ۲.
 
ب. منابع انگلیسی
1. Behravesh, M. (2019). How drone attacks on Saudi Aramco might blow up US-Iran tensions, Al Jazeera, September 16, Available at: https://www.aljazeera.com/news/2019/09/drone-attacks-saudi-aramco-blow-iran-tensions190916051658838. Html.
2. Chmaytelli, M. (2017). Abadi defends role of Iranian-backed paramilitaries at meeting with Tillerson,” Reuters, October 23, 2017. Available at:  https://fr.reuters.com/article/us-mideast-crisis-iraq-idUSKBN1CS26X
3. Entessar, N & Afrasiabi, K. (2019). Trump and Iran: From Containment to Confrontation, New York & London: Lexington Books.
4. Goodarzi, J. (2013). Syria and Iran: Alliance Cooperation in a Changing Regional Environment, Ortadoğu Etütleri, Volume 4, No 2.
5. Hubbard, B & Bergman, R. (2020). Warning Shots: Israel Spares Hezbollah Fighters to Avert a War, The New York Times, April 22, 2020. Available at:   https://www.nytimes.com/2020/04/22/world/middleeast/israel-hezbollah-knock-on-roof.html
6. Humud, C. (2018). Lebanese Hezbollah, Congress Research Service Report, June 22, 2018. Available at: https://crsreports.congress.gov/product/pdf/IF/IF10703
Huntington, S. (1996). The Clash of Civilizations and Making of World Order, US: Free Press.
7. Ibish, H. (2020). The U.S. and Iran Inch Toward Confrontation in Iraq", Bloomberg, April 7, 2020. Available at: https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2020-04-07/the-u-s-and-iran-are-inching-toward-confrontation-in-iraq.
8. International Institute for Strategic Studies (2019). Iran’s Networks of Influence in the Middle East, November 2019. Available at: https://www.iiss.org/publications/strategic-dossiers/iran-dossier/iran-19-03-ch-1-tehrans-strategic-intent
9. Jones, S. (2020). Containing Tehran Understanding Iran’s Power and Exploiting Its Vulnerabilities, Center for Strategic & International Studies, January 2020. Available at:  https://www.csis.org/analysis/containing-tehran-understanding-irans-power-and-exploiting-its-vulnerabilities
10. Katzman, K. (2020). U.S.-Iran Conflict and Implications for U.S. Policy, Congressional Research Service, May 8, 2020. Available at: https://fas.org/sgp/crs/mideast/R45795.pdf
11. Knights, M. (2018). The Houthi War Machine: From Guerrilla War to State Capture,” CTC Sentinel, Volume 11, Issue 8.
12. Maloney, S (2001). America and Iran: From Containment to Coexistence, Brookings, August 15, 2001. Available at: https://www. brookings.edu/research/america-and-iran-from-containment-to-coexistence
13. O’Rourke, L. (2020). The Strategic Logic of Covert Regime Change: US-Backed Regime Change Campaigns during the Cold War, Security Studies, Volume 29, Issue 1.
14. Pfanner, T. (2005). Asymmetrical warfare from the perspective of humanitarian law and humanitarian action. International Review of the Red Cross, 87.
15. Rauta, Vladimir (2019), Towards a typology of non-state actors in ‘hybrid warfare’: proxy, auxiliary, surrogate and affiliated forces, Cambridge Review of International Affairs, Vol. 32. no.4.
16. Salamé, G. (2019), Remarks of SRSG Ghassan Salamé to the United Nations Security Council on the situation in Libya 29 July 2019. UNSMIL. 2019-07-29. Available at: https://unsmil.unmissions.org/remarks-srsg-ghassan
17. Soufan, A. (2018). Qassem Soleimani and Iran's Unique Regional Strategy, Combating Terrorism Center U.S. Military Academy (CTC Sentinel), Volume 11, Issue 6.
18. Tabatabai, Ariane& Clarke, Colin (2019), Iran’s Proxies Are More Powerful Than Ever, Foreign Policy, October 16, 2019. Available at: https://foreignpolicy.com/2019/10/16/irans-proxies-hezbollah-houthis-trump-maximum-pressure
19. Zagare, Frank & Kilgour, Marc (1993), Asymmetric Deterrence, International Studies Quarterly, Volume 37, Issue 1.