تبیین مرحله پیاده‌سازی الگوی تدوین رهنامه نظامی ج.ا.ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکترای علوم دفاعی راهبردی دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی و مدرس دانشگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء(ص)

چکیده

رهنامه نظامی راهبردی، قواعدی بنیادی و چارچوب نظام‌مند و اصول ریشه‌ای است که حاصل دانش، تجربه، مطالعه، تحلیل و آزمایش گردآوری‌شده و چگونگی به‌کارگیری توانمندی‌ها به‌منظور دستیابی به هدف‌های نظامی و در کل چگونگی جنگیدن نیروهای مسلح در صحنه جنگ را مشخص می‌نماید. با بررسی فرایندهای گوناگون مطالعات داخلی و تطبیقی، الگوی تدوین رهنامه نظامی ج.ا.ایران شامل پنج مرحله اساسی، گرد‌آوری اطلاعات؛ طرح‌ریزی؛ تولید؛ پیاده‌سازی و بازخورد ارائه گردیده که بُعد (مرحله) پیاده­‌سازی از اهمیت زیادی برخوردار می‌باشد.هدف این مقاله تبیین مرحله پیاده‌سازی الگوی تدوین رهنامه نظامی ج.ا.ایران می‌باشد. تحقیق از نوع کاربردی- توسعه‌ای است و رویکرد آن آمیخته و از روش موردی- زمینه‌ای استفاده شده است. و روش گرد‌آوری اطلاعات، کتابخانه‌­ای و میدانی است. داده‌­های تحقیق با تحلیل محتوا تجزیه‌و‌تحلیل گردیده است. قلمرو مکانی این تحقیق کشور ج.ا.ایران و قلمرو موضوعی آن در سطح راهبردی است. حجم جامعه نمونه با جامعه آماری منطبق بوده و تمام‌شمار و به تعداد 30 نفر انتخاب گردیده است. نتایج بیانگر آن است که مهم‌ترین عوامل بُعد (مرحله) پیاده‌­سازی رهنامه شامل پنج عامل (ساختار سازمانی موردنیاز، فناوری موردنیاز، تربیت و آموزش، تدوین/ اصلاح راهبرد و راهکنش‌ها (تاکتیک‌ها) و تهیه طرح‌ها) و 12 زیرعامل (سازماندهی، برش‌های (راهبردی، عملیاتی و راهکنشی)، تجهیزات، فرایندها، روش‌ها، آموزش انفرادی، آموزش یگانی، بازدارندگی، آفندی، پدافندی، عملیاتی و توسعه‌ای) می­‌باشد.

کلیدواژه‌ها


الف. منابع فارسی

1. پاتاجو، نوئل (1384)، راهنمای تدوین رهنامه، ترجمه داوود علمایی، تهران: نشر دانشکده فرماندهی و ستاد، دوره عالی جنگ سپاه.

2. تهامی، سید مجتبی (1384)، امنیت ملی (دکترین، سیاست‌های دفاعی و امنیتی)، تهران: انتشارات آجا با مشارکت دانشگاه عالی دفاع ملی.

3. ثروتی، محسن و مظلوم، علی (1389)، راهنمای تدوین رهنامه، تهران: ستاد کل نیروهای مسلح، دبیرخانه هیئت عالی تجدیدنظر در آیین‌نامه‌های نیروهای مسلح، دفتر نشر.

4. ثروتی، محسن، مظلوم، علی، باقری، مسعود، خسروی، خسرو، ثروتی، عباس، بنی‌­طبا، سیدعلیرضا، بصیرت‌فرد، محمد و عزیزی، علی (1391) راهنمای آموزشی تدوین دکترین، تهران، انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.

5. حبیبی، نیک‌بخش (1389)، راهنمای تدوین دکترین نیروی هوایی، تهران: دفتر پژوهش‌های نظری و مطالعات راهبردی.

6. دانش‌آشتیانی، محمدباقر،(1392)، اصول و روش تدوین دکترین نظامی، فصلنامه نظم و امنیت انتظامی، سال دوم، شماره 3.

7. زهدی‌نسب، یعقوب (1386)، مقایسه سیاست دفاعی با راهبرد دفاعی و رهنامه دفاعی، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال پنجم، شماره 17.

8. زهدی‌نسب، یعقوب، مرادی، محسن، ولیوندزمانی، حسین، آقاامحمدی، داوود، قنبری جهرمی، محمدحسین، غفاری، بهزاد، مهرابادی، حامد، هاشمی‌­تبار، سیداصغر، حاجی­زاده، محمدعلی و ریوندی، رضا (1397)، مطالعه گروهی: طراحی الگوی تدوین و توسعه رهنامه نظامی نیروهای مسلح ج.ا.ایران، تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی، دانشکده دفاع ملی.

9. شاه‌محمدی، محمد (1393)، تدوین رهنامه پدافند غیرعامل ج.ا.ایران در برابر تهدیدات ناهمگون، تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی، دانشکده دفاع ملی.

10. عبدالله‌خانی، علی (1383)، نظریههای امنیت؛ مقدمه‌ای بر طرح‌ریزی رهنامه امنیت ملی (1)، تهران: انتشارات ابرار معاصر تهران.

11. فولادی، قاسم (1387)، راهبرد نظامی رژیم اشغالگر قدس 60 سال اشغالگری و تجاوز، تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی.

12. فهیمی خامنه، امیر (1394)، تدوین رهنامه هوانیروز با تأکید بر جنگ ناهمطراز، تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی، دانشکده دفاع ملی.

13. قنبری جهرمی، محمدحسین (1396)، کلیاتی پیرامون رهنامه نظامی، تهران: پژوهشکده دفاعی و امنیتی دانشگاه امام حسین(ع).

14. محمدنژاد، میرعلی و نوروزی، محمدتقی (1378)، فرهنگ راهبرد، تهران: نشر سنا.

15. معاونت آموزش نیروی پدافند هوایی آجا (1398)، رهنامه آموزش نیروی پدافند هوایی آجا.

16. نوروزی، محمدتقی (1391)، رهنامه دفاعی امنیتی، تهران: بنیاد قرآن و عترت به سفارش مرکز مطالعات تحول.

 

ب. منابع انگلیسی

1. Beasley LTC James (2008); Army, Joint and Allied Joint Doctrine Development Overview; Joint and Allied Joint Doctrine Division; Army Capabilities Integration Center (ARCIC).

2. CHARLES E. Harris (2012), TRADOC Regulation 25-36, Department of the Army Headquarters, United States Army Training and Doctrine Command Fort Eustis, Virginia 23604-5700

3. CJCSM 5120.01A (2014), JOINT DOCTRINE DEVELOPMENT PROCESS, JOINT STAFF WASHINGTON, D.C. 20318

4. Group Captain Nitaya Imanotai;(1997); CREATING THE ROYAL THAI AIR FORCE DOCTRINE PROCESS; AIR WAR COLLEGE; AIR UNIVERSITY; Maxwell Air Force Base, Alabama

5. LTGEN NOEL A COBALLES (2014); PHILIPPINE ARMY DOCTRINE DEVELOPMENT SYSTEM; PHILIPPINE ARMY MANUAL 8-01; 2nd Edition; Philippine Army