طراحی الگوی راهبردی ایجاد پایگاه‌های دریایی ج.ا.ایران در غرب اقیانوس هند

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردیی

2 دانشجوی دکتری آینده‌پژوهی دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی

3 استاد دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی

4 دکتری مدیریت راهبردی دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی

چکیده

یکی از ملزومات دستیابی به اقتدار دریایی، اتخاذ راهبردی مبتنی بر استمرار حضور در آب‌های دوردست است که لازمه آن تدوین الگویی راهبردی است که تأمین‌کننده نیاز به‌حضور دوردست ناوگروه‌های اعزامی از طریق ایجاد پایگاه دریایی در یکی از کشورهای حاشیه غربی اقیانوس هند باشد. در این مقاله جهت تحقق این هدف، در ابتدا به اهمیت اقیانوس هند پرداخته و در ادامه تجربه‌های دیگر کشورها اعم از کشورهای فرامنطقه‌ای و منطقه‌ای در ایجاد پایگاه در غرب اقیانوس هند مورد بررسی قرار گرفته است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی- توسعه‌ای و روش آن موردی- زمینه‌ای است. قلمرو زمانی پژوهش تا افق ۱۴۱۴ و قلمرو مکانی آن غرب اقیانوس هند و قلمرو موضوعی نیز حوزه قدرت دریایی را دربر می‌گیرد. جامعه آماری تحقیق ۴۹ نفر است و برای گرد‌آوری اطلاعات از روش‌های کتابخانه‌ای و پیمایشی استفاده شده است. ابزارهای گردآوری اطلاعات شامل مقاله‌ها، اسناد و مدارک سازمان‌ها و وبگاه‌‌های اینترنتی دانشگاهی، مصاحبه و پرسشنامه بسته است. در تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای SPSS جهت تحلیل کمی و SmartPLS جهت تحلیل عاملی استفاده شده که از نتیجه به‌دست آمده، محقق توانسته ضمن تبیین عوامل و ویژگی‌های راهبردی مؤثر در ایجاد پایگاه‌های دریایی‌‌ برون‌مرزی، موانع و چالش‌های ایجاد پایگاه دریایی را شناسایی نموده و در نهایت به هشت بُعد اثرگذار در ایجاد پایگاه دریایی دست یافته و برای هرکدام از ابعاد نیز تعدادی مؤلفه متناظر را شناسایی کند، که فارغ از اینکه کشور ایجادکننده پایگاه و کشور مقصد چه کشورهایی باشند، ابعاد و مؤلفه‌های دارای اهمیت برای ارائه الگوی مفهومی ایجاد پایگاه به‌شمار می‌روند.

کلیدواژه‌ها

dor 20.1001.1.17351723.1400.19.74.1.4

عنوان مقاله [English]

Designing a Strategic Model for Establishing I.R. of Iran's Naval Bases in the Western Part of the Indian Ocean

نویسندگان [English]

  • Gholamali Rashid 1
  • Peyman Jafari Tehrani 2
  • Habibullah Sayari 3
  • Alireza Farshchi 4
1 Associate Professor, Supreme National Defense University
2 PhD Student in Futures Studies, Supreme National Defense University
3 Professor, Supreme National Defense University
4 PhD in Strategic Management, Supreme National Defense University
چکیده [English]

One of the requirements regarding acquisition of maritime authority is the adoption of a strategy based on the continuous presence in distant waters. This requires the development of a strategic model that meets the need for distant presence of dispatch convoys through establishing a naval base in one of the western Indian Ocean countries. To attain this purpose, this paper first discusses the importance of the Indian Ocean and then surveys the experiences of other countries, including trans-regional and regional countries regarding the establishment of a base in the western Indian Ocean. The present study is an applied-developmental one which used a case-field method. The temporal realm of this study is up to the horizon of 1414 and its spatial realm is the western Indian Ocean and its thematic realm also include the realm of naval power. The statistical population of the study is 49 individuals and library and survey methods were used to collect data. Data collection tools include articles, documents of organizations and academic websites, interviews and closed questionnaires. Regarding data analysis, SPSS and SmartPLS softwares were used for quantitative and factor analysis, respectively. As the results show, the researcher was able to explain the factors and strategic features effective in establishing offshore bases, identify obstacles and challenges of creating a naval base. Finally, he found eight effective dimensions in the creation of a naval base and identified a number of corresponding components for each dimension, regardless of which countries are the base and destination ones, important dimensions and components to provide a conceptual model of base creation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • West Indian Ocean
  • naval bases
  • regional and supra-regional naval powers
  • dimensions and components of naval base creation
  • strategic model
الف. منابع فارسی
1. بیلیس، جان، ویرتز جیمز، کوهن، الیوت گری اس (1383)، استراتژی در جهان معاصر، ترجمه کابک خبیری، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی
2. تیل، ماری (1396)، حضور نظامی فرانسه و استراتژی دفاعی در غرب اقیانوس هند: فرانسه چه اهدافی برای قرن ۲۱ دارد؟، فصلنامه خلیج‌فارس و امنیت، سال هجدهم، شماره 169.
3. حافظ‌نیا، محمدرضا، رومینا، ابراهیم (1384)، تحلیل ظرفیتهای ژئوپلیتیک سواحل جنوب شرق ایران در راستای منافع ملی (فضای موردغفلت)، مجله جغرافیا و توسعه، دوره 3، شماره 6.
4. سیاری حبیب‌اله، خانزادی، حسین (1394)، تنگه‌های راهبردی جهان، انتشارات دفتر پژوهش‌های نظری و مطالعات راهبردی نداجا.
5. سیاری، حبیب‌الله، طحانی، غلامرضا (1390)، راهبردهای قدرت منطقه‌ای دریایی، تهران: انتشارات دافوس آجا.
6. شفیعی محمدهادی (1397)، اهمیت دریا با نگاهی به ژئوپلیتیک دریای عمان و شمال اقیانوس هند، تهران: انتشارات دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی
7. فقیهی محمدرضا (1389)، تاریخ پنج‌هزارساله قدرت دریایی ایران، تهران: انتشارات موسسه عیلام.
8. کشمیری سیدمحمد، سهراب انعامی علمداری (1391)، راهبرد دفاع ملی؛ رویکرد دفاع همه جانبه و الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت، فصلنامه رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، شماره 32.
9. کلانتری فتح‌اله، رسولی، مهدی (1398)، بررسی نقش عوامل ژئوپلیتیکی ج‌.ا.ایران بر راهبرد دفاعی آن، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال هفدهم، شماره 65.
10. مطالعه گروهی دوره 26 دافوس اجا (1395)، الگوی مناسب مکان‌یابی پایگاه‌های دریایی در سواحل مکران، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا.
11. مسیبی، رحیم، بیک‌بلندی علی‌اصغر، کریمی، وحید، محمدی الستی، مسعود (1399)، بررسی تاثیر رهنامه‌ها و راهبردهای آمریکا در ایجاد پایگاه‌های ثابت در منطقه پیرامونی ج.ا.ایران، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال هجدهم، شمارة 72.
12. نصرتی کردکندی، پرویز(1395)، ارکان جهت‌ساز استراتژیک سازمانی چیست؟، ماهنامة عصر کیفیت، شمارة 37.
13. نوربخش حسین، ودادی، حمید (1386)، تاریخ دریانوردی ایرانیان، تهران: سازمان بنادر و کشتیرانی.
  
ب. منابع انگلیسی
1. AHRONHEIM ANNA (2017), HOUTHI MISSILES CAN HIT COVERT ISRAELI BASES IN ERITREA, THE JERUSALEM POST
2. Bateman Sam (2016), Cooperation is key to securing maritime security in the Indian Ocean, Australian National Centre for Ocean Resources and Security, University of Wollongong
3. Bilotskyi S. (2013), International Legal Problems of Foreign Military Presence, Institute of International Relations (Taras Shevchenko National University of Kyiv)
4. Brewster David (2018), China’s new network of Indian Ocean bases, available at wikimedia commons
5. Rogers James (2009), The Status and Location of the Military Installations of the member states of the European Union, Policy Department External Policies, The paper is available at http://www.europarl.europa.eu/activities/committees/studies.do?language =EN
6. Lersch Bruna dos Santos, Josiane Simao Sarti(2014), The establishment of foreign military bases and the international distribution of power, The United Nations Disarmament and International Security Committee
7. Mello Alex, Michael Knights(2016) , How Eritrea’s Assab port became a major UAE naval base, Washington Institute for Near East Policy
8. Menon Shivshankar(Apr.2017), Security in the Indian Ocean, Institute of South Asian studies(ISAS)
9. Paiva Bruno de (2011), France: National Involvement in the Indian Ocean Region, Strategic Analysis Paper, Australia’s Global Interests
‌10. Pettyjohn Stacie L., Jennifer Kavanagh(2016), Political challenges to the US overseas military presence, Rand corporation
11. Pfeffer Anshel(2012), Both Iran and Israel Have Military Bases in Eritrea, Haaretz
12. Qamar Fatima, Asma Jamshed (2015), The Political and Economic Significance of Indian Ocean, Research Journal of South Asian Studies, Vol30,No2
13. Alwaght (2014), Tel Aviv spies on region from its base in Eritrea Island, Stratfor US Intelligence Website
14. Thompson Leonard (2001), A History of South Africa, Yale University Press
15. Till Geoffrey (2018), Sea Power: A Guide for the Twenthy-First Century, Routledge
16. Yadav, Arind Kumar (2005), The Strategic and Economic Importance of the Indian Ocean for India and South Africa, paper at Jawaharlal Nehru University
17. Yemenpress (J017), New details on the UAE military base in the island of Mayun Yemen, British Military site Jane’s
18. Zeiden Wilbert van der (2009), Foreign military bases and the global campaign to close them, available at transnational institute at www.tni.org
19. Afrijan Camp available at www.Afrijan Camp- wikipedia.com
20. AlDhafra Air Base available at www.Al Dhafra Air Base- wikipedia.com
21. AliAl Salem Air Base available at www.Ali Al Salem Air Base- wikipedia.com
22. Anger erupts on Yemen’s Socotra as UAE deploys over 100 troops available at www.Aljazeera/ Yemen’s Socotra
23. AlMinhad Air Base available at www.Al Minhad Air Base- wikipedia.com
24. AlUdeid Air Base available at www.Al Udeid Air Base- wikipedia.com
25. Bahrain Naval Support Activity available at www.Bahrain Naval Support Activity- wikipedia.com
26. Somaliland agrees to UAE military base in Berbera available at www.BBC.Somaliland agrees to UAE military base in Berbera.com
27. British Army Training Unit Kenya available at www.British Army Training Unit Kenya- wikipedia.com
28. Buehring Camp available at www.Buehring Camp- wikipedia.com
29. Diego Garcia available at www.Diego Garcia- wikipedia.com
30. Owyer Camp available at www.Dwyer Camp- wikipedia.com
31. Forward Operating Base Delhi available at www.Forward Operating Base Delhi- wikipedia.com
32. Forward Operating Base Geronimo available at www.Forward Operating Base Geronimo- wikipedia.com
33. Fujairah Navy Base available at www.Fujairah Navy Base- wikipedia.com
34. HMS Jufair available at www.HMS Jufair- wikipedia.com
35. Japan Self-Defence Force Base Djibouti available at www.Japan Self-Defence Force Base Djibouti-wikipedia.com
36. Jebel Ali Port available at www.Jebel Ali Port- wikipedia.com
37. List of Countries with Overseas Military Bases/India available at www.List of Countries with Overseas Military Bases/India- wikipedia.com
38. List of Countries with Overseas Military Bases/Italy available at www.List of Countries with Overseas Military Bases/Italy- wikipedia.com
39. List of Countries with Overseas Military Bases/Turkey available at www.List of Countries with Overseas Military Bases/Turkey- wikipedia.com
40. Masirah Air Base available at www.Masirah Air Base- wikipedia.com
41. Matriot Camp available at www.Patriot Camp- wikipedia.com
42. Perim available at www.perim- wikipedia.com
43. Largest Israeli base established in Eritrea available at www.The Palestinian nformation Center, Largest Israeli base established in Eritrea, 2014