واکاوی کاربست رسانه ملی در ارتقای سرمایه اجتماعی (با تأکید بر آسیب‌شناسی امنیت فرهنگی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه جامع امام حسین(ع)

2 دانشیار دانشگاه علامه طباطبایی

3 دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی

4 دکترای مهندسی سیستم‌های فرهنگی دانشگاه جامع امام حسین(ع)

چکیده

امروزه سرمایه اجتماعی را از عناصر و اجزای «قدرت نرم» و همچنین یکی از مؤلفه‌های مهم در «امنیت فرهنگی» جامعه و کشور محسوب می‌کنند، همچنان‌که این سرمایه نقش بسیار تعیین‌کننده‌ای در پیروزی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس داشت. عواملی بر چگونگی تولید این سرمایه اثرگذارند؛ از جمله «رسانه»ها که به‌ویژه در سال‌های اخیر و تحولات شگرف در حوزه فناوری ارتباطات به ابزاری قدرتمند تبدیل شده‌اند. هدف این تحقیق، بررسی چگونگی رابطه میان کارکردهای متنوع صدا و سیمای ج.ا.ایران بر تولید سرمایه اجتماعی در کشور می‌باشد. روش تحقیق، ترکیبی از روش‌ها‌ی کمی و کیفی بوده و از نرم‌افزارهای مختلفی برای تجزیه‌و‌تحلیل‌های آماری استفاده شده است. جامعه آماری این تحقیق تعداد 77 نفر از کارشناسان حوزه‌های علوم سیاسی، علوم ارتباطات، علوم اجتماعی و فرهنگی بوده است. یافته‌های تحقیق تأییدکننده رابطه مستقیم بسیاری از کارکردهای رسانه ملی در شاخص‌های سرمایه اجتماعی بوده و درنهایت، سهم این سازمان در تولید سرمایه اجتماعی در شاخص‌های موردشناسایی مشخص گردیده است. 

کلیدواژه‌ها


الف. منابع فارسی
1. قرآن کریم.
2. نهج‌البلاغه.
3. امام خمینی(ره)، سیدروح‌الله (1362)، در جست‌وجوی راه از کلام امام خمینی(ره)، دفتر نهم، تهران، امیرکبیر.
4. امام خمینی(ره)، سیدروح‌الله (1378)، صحیفه نور، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار حضرت امام خمینی(ره).
5. امام خامنه‌ای(مدظله‌العالی)، سیدعلی (1390)، مجموعه بیانات در خصوص رسالت صدا و سیما، تهران، دانشکده صدا و سیما.
6. بیکر، وان (1382)، مدیریت و سرمایه اجتماعی، ترجمه مهدی الوانی و محمدرضا ربیعی، تهران، انتشارات سازمان مدیریت صنعتی.
7. بوردیو، پیر (1384)، «شکل‌های سرمایه»، ترجمه افشین خاکباز و حسن پویان در: کیان تاجبخش (به کوشش)، سرمایه اجتماعی، تهران، شیرازه.
8. پاتنام، رابرت (1379)، دموکراسی و سنت‌های مدنی، ترجمه محمدتقی دلفروز، تهران، دفتر مطالعات و تحقیقات سیاسی وزارت کشور.
9. پاتنام، رابرت (1384)، جامعه برخوردار، سرمایه اجتماعی و زندگی عمومیه، ترجمه افشین خاکباز و حسن پویان در: کیان تاجبخش (به کوشش)، سرمایه اجتماعی، تهران، شیرازه.
10. طاهری، حسین (1387)، نقش مردم در کلام و اندیشه امام خمینی، پاسدار اسلام، شماره 318.
11. جوادی‌یگانه، محمدرضا و دیگران (1382)، سرمایه اجتماعی و نقش رسانه در تقویت آن، ارائه‌شده در: سمینار سرمایه اجتماعی و رفاه اجتماعی، تهران، دانشگاه علوم پزشکی و توانبخشی.
12. رفیع‌پور، فرامرز (1380)، آناتومی جامعه، تهران، شرکت سهامی انتشار.
13. صالحی‌امیری، سیدرضا و سیداسماعیل کاوسی (1387)، سرمایه اجتماعی، تهران، پژوهشکده تحقیقات استراتژیک.
14. غفاری، غلامرضا (1387)، تبیین نظری سرمایه اجتماعی، تهران، مؤسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی و مؤسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی.
15. فوکویاما، فرانسیس (1384)، سرمایه اجتماعی و جامعه مدنی، ترجمه افشین خاکباز و حسن پویان در: کیان تاجبخش (به کوشش)، سرمایه اجتماعی، تهران، شیرازه.
16. فوکویاما، فرانسیس (1379)، پایان نظم- سرمایه اجتماعی و حفظ آن، ترجمه غلامعباس توسلی، تهران، جامعه ایرانیان.
17. قدسی، امیر (1389)، جایگاه سرمایه اجتماعی در بازتولید قدرت نرم ج.ا.ایران، فصلنامه راهبرد دفاعی، شماره 30.
18. کلمن، جیمز (1384)، نقش ایجاد سرمایه اجتماعی در ایجاد سرمایه انسانی»، ترجمه افشین خاکباز و حسن پویان، در: کیان تاجبخش (به کوشش)، سرمایه اجتماعی، تهران، شیرازه.
19. کلینی، محمدبن‌یعقوب (1372)، اصول کافی، ترجمه محمدباقر کمره‌ای، قم، اسوه.
20. مصطفوی، سیدمحمدحسن (1387)، عوامل تأثیرگذار بر سطح سرمایه اجتماعی و راهکارهای ارتقای آن»، ماهنامه مهندسی فرهنگی، شماره 23 و 24.
21. مصطفوی، سیدمحمدحسین (1388)، سرمایه اجتماعی و امنیت اقتصادی با تأکید بر نقش دولت، ماهنامة مهندسی فرهنگی، سال سوم، شماره 27 و 28.
22. نوین، زهرا (1388)، تهاجم فرهنگی و رسالت صداوسیما (مجموعه بیانات رهبری در خصوص رسالت‌های صداوسیما)، تهران، مرکز تحقیقات صداوسیما. 
23.ویندال، سون و دیگران (1387)، کاربرد نظریه‌های ارتباطات، تهران، انتشارات جامعه‌شناسان.

 

ب. منابع انگلیسی

  1. Bourdieu, Pierre (1986), “The Forms of Capital”, in: J.G. Richardson (ed), Handbook of Theory and the Search for the Sociology Educationed, New York, Thomas Dunne Books.
  2. Coleman, J.S (1988), Social Capital in the Creation of Human Capital, Cambridge, Polity Press.
  3. Putnam, Robert (1993), Making Democracy Work :Civic Traditions in Modern Italy, Princeton, Princeton University Press.
  4. Putnam, Robert (1998), “Bowling Alone: America’s Declining Social Capital”, Journal of Democracy, vol, No 1.