معرفی معیارهای دیدبانی فناوری به‌عنوان ابزار آینده‌پژوهی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت‌ علمی دانشگاه عالی دفاع ملی

2 عضو هیئت‌ علمی دانشگاه صنعتی مالک اشتر

3 عضو هیئت‌ علمی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)

4 عضو هیئت‌ علمی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور

5 دانشجوی دکتری آینده‏‌پژوهی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)

چکیده

مسئله این تحقیق عبارت از این است که چه وقت و برمبنای چه معیارهایی دیدبانی لازم است و سازمان برای دیدبانی به چه قابلیت‌هایی نیاز دارد؟ براین اساس پس از مرور الگوها و شاخص‌های تحلیل محیط و وضعیت سازمان در قبالِ دیدبانی،  به‌منظور تعمیق بحث، تحقیقی توصیفی در مرکز تحقیق و توسعه فناوری (در صنعت هوایی) با ابزار پرسشنامه انجام شد. جامعه ‌آماری تحقیق مدیران و کارشناسان مرتبط با دیدبانی حدود 40 نفر بودند که 34 پرسشنامه قابل استفاده از ایشان دریافت و تحلیل آماری و آزمون شد. نتایج نشان می‌دهد درحالی‌که این سازمان بر اساس شاخص‌های مرتبط و حسب مأموریت، نیاز بالایی به دیدبانی فناوری دارد، به لحاظ توانمندی، در سطح به‌نسبت پایینی قرار می‌گیرد. تحت این شرایط آسیب‌پذیر، تحقق مأموریت این سازمان در زمینه توسعه فناوری و نوآوری با چالش روبه‌روست، درنهایت با توجه به این وضعیت، راهبرد و راهکارهای پیشنهادی برای بهبود عملکرد دیدبانی این مرکز پیشنهاد شد.

کلیدواژه‌ها


الف. منابع فارسی

1. بوشهری، علیرضا و نظری‌زاده، فرهاد (1391)، مروری بر الگوهای شناسایی، ارزیابی و انتخاب فناوری‌‌ در سازمان‌ (با تأکید بر فناوری‌های نوظهور و بنیان‌کن)، تهران، مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی.

2. دفت، ریچارد ال (1384)، تئوری و طراحی سازمان، ترجمه دکتر علی پارساییان و دکتر سیدمحمد اعرابی، تهران، انتشارات دفتر پژوهش‌‏های فرهنگی.

3. شاه‏‌میری، فرهاد و امنپور، ناصر (1392)، «ارائه یک چارچوب مفهومی به‌منظور شناسایی ابزارهای مناسب برای تدوین راهبرد نوآوری به کمک یکپارچه‏‌سازی قابلیت‏‌ها و روش‌‏های تصمیم‏‌‌گیری نوآوری»، فصلنامه تخصصی رشد فناوری، سال نهم، شماره 36.

4. صابرفرد، علیرضا (1392)، «رصد، تحلیل، برآورد اطلاعات و هوشمندی علم و فناوری: ضرورتی راهبردی در جامعه اطلاعاتی ن.م»، فصلنامه پژوهش‌‏های حفاظتی- امنیتی، سال دوم، شماره 5.

5. میرشاه‌­ولایتی، فرزانه و فرهاد نظری­‌زاده (1390)، پویش محیطی، تهران، انتشارات مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی.

6. میرشاه‌­ولایتی، فرزانه و فرهاد نظری­‌زاده (1392 الف)، «پویش محیطی ابزاری برای فرصت‌‌آفرینی و مواجهه با شرایط عدم قطعیت مقایسه تجربیات پویش محیطی در سه شرکت صنعتی و خدماتی»، ارائه‌شده در: دهمین کنفرانس بین‏المللی مدیریت استراتژیک، تهران.

7. میرشاه‌ولایتی، فرزانه و فرهاد نظری‌زاده (1392 ب)، آگاهی فناوری، دیدبانی فناوری و فن‌کاوی، تهران، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور.

 

ب. منابع انگلیسی

  1. Adema, Katie & Wesley S. Roehl (2010), “Environmental Scanning: the Future of Event Design”, International Journal of Hospitality Management, Vol. 29.
  2. Ayres, R.U. (2000), “On Forecasting Discontinuities", Technological Forecasting and Social Change, vol. 65, No. 1.
  3. Castells, Pere Escorsa (2001), "De la Vigilancia Tecnológica a la Inteligencia Competitiva en las Empresas", available at: http://www.uoc.es/web/esp/art/uoc/escorsa0202/escorsa0202_imp.html.
  4. Cetron, M & Davies, O (2005), 53 Trends Now Shaping the Future, Maryland, World Future Society.
  5. Chandler, Richard (2012), “Galileo Report – The World in 2030”, Richard Chandler Corporation, available at: www.richardchandler.com
  6. Choo, Chun Wei (2001), “Environmental Scanning as Information Seeking and Organizational Learning”, Vol. 7, No. 1,[online access:] http://informationr.net/ir/7-1/paper112.html, (last visited: 2013-11-25).
  7. Day, G. S and P. J. H. Schoemaker (2005), “Scanning the Periphery", Harvard Business Review, Vol. 83, No. 11.
  8. Duncan, R, B (1972), “Characteristics of Organizational Environments and Perceived Environmental Uncertainty”, Administrative Science Quarterly, vol 17.
  9. Fahey, Liam; R. King, Vadake K. Narayanan (1981), “Environmental Scanning and Forecasting in Strategic Planning: The State of the Art”, Long Range Planning, Vol. 14 February.
  10. GII (2013), “The Global Innovation Index 2013: The Local Dynamics of Innovation”, Wipo-Insead-Johnson Cornell University, available at: http://www.wipo.int/edocs/pubdocs/en/economics/gii/gii_2013.pdf.
  11. Hambrick, D.C (1981), “Specialization of Environmental Scanning Activities among Upper Level Executives”, Journal of Management Studies, vol. 18, No. 3.
  12. Hammond, Ray (2012), “The World in 2030 (2012 edition)”, London, available at: www.rayhammond.com.
  13. Kourteli. Liana (2000), “Scanning the Business Environment: some Conceptual Issues”, Benchmarking: An International Journal, vol. 7, No. 5.
  14. Lansiluoto, Aapo (2004), Economic amd Competitive Environment Analysis in the Formulation of Startegy, Publications of Turku school of economics and business administration. Series A-14.  Dissertation,  http://info.tse.fi/julkaisut/vk/Ae14_2004.pdf.
  15. Lesca, Humbert, Nicolas Lesca (2011), Weak Signals for
    Strategic Intelligence: Anticipation Tool for Managers
    , New York, ISTE Ltd. & John Wiley & Sons, Inc.
  16. Lindgren, Mats, & Hans Bandhold (2003), Scenario Planning: The Link between Future and Strategy, New York, Palgrave.
  17. Martin, B (1995), “Foresight in Science and Technology”, Technology Analysis & Strategic Management, vol. 7.
  18. Monteiro, F. L (2008), Connecting The Dots: Uncovering The Technology Scouting Process, London, Business School.
  19. Mortara, L, Kerr, C.I.V., Phaal, R., Probert, D.R (2009), “A Toolbox of Elements to Build Technology intelligence Systems”, International Journal of Technology Management, vol. 47.
  20. Nanus, Burt (1982), “Quest: Quick Environmental Scanning Technique”, Long Range Planning, vol. 15. No. 2.
  21. Narchal, R.M, K. Kittappa & P. Bhattacharya (1987), “An Environmental Scanning System for Business Planning”, Long Range Planning, vol. 20, No. 6.
  22. Nistorescu. Tudor (2006), “A Model for Enterprises: Environmental Scanning”, Management & Marketing Journal, vol. 4, No. 1.
  23. Ramos J. & O’Connor A (2004), “Social Foresight, Innovation and Social Entrepreneurship: Pathways Toward Sustainability”, Paper Presented at: The AGSE Babson Conf. on Entrepreneurship at Swinburne Uni. Tech, (Refereed Conference Article).
  24. Reger, G. (2001), “Technology Foresight in Companies: from an Indicator to a Network and Process Perspective”, Technology Analysis & Strategic Management, vol. 13, No. 4.
  25. Rohrbeck, Rene (2007), “Technology Scouting: a Case Study on the Deutsche Telekom Laboratories”, ISPIM-Asia 2007 Conference, New Delhi, India- 9th -12th January.
  26. Rohrbeck, Rene (2011), Corporate Foresight: Towards a Maturity Model for the Future Orientation of a Firm, Berlin, Physica-Verlag.
  27. Sapolsky, Harvey M, Benjamin H. Friedman; Brendan Ritenhouse Green (2009), US Military Innovation since the Cold War, New York, Routledge.
  28. Savioz, P (2004), Technology Intelligence: Concept Design and Impelementation in Technology-Based SMEs, New York, Palgrave Macmillan
  29. Schirrmeister, E., A. Bierwisch, O. Som, T. Würz (2010), Environmental Scanning as a Management Tool for Innovation, Wiesbaden, Germany, Proceedings of ERIMA 2010.
  30. Scholargoogle (2014), site: http://scholar.google.com/scholar?q=Environmental+Scanning+as+Information+Seeking+and+Organizational+Learning&hl=en&as_sdt=0&as_vis=1&oi=scholart&sa=X&ei=tdJxVL3DE6ndywP3pYHIDQ&ved=0CBwQgQMwAA, last visited: 2014/11/23.
  31. Slaughter, Richard (1999), “A New Framework for Environmental Scanning”, Forsight, vol. 2, No.5.
  32. Smith. J (1998), “Strategies for start-ups”, Long Range Planning, vol. 31, No 6.
  33. Stoffels, J.D (1994), Strategic Issues Management: A Comprehensive Guide to Environmental Scanning, Pergamon, Milwaukee, WI.
  34. Taylor, Baroness (2006), Innovation Strategy: Creating a New Environment for Innovation within the Defence Supply Chain, MOD, UK.
  35. Yasai-Ardekani, Masoud, Paul C Nystrom (1996), “Designs for Environmental Scanning Systems: Tests of a Contingency Theory”, Management Science, vol. 42, No. 2.