شناسایی عوامل و مؤلفه‌‌های اثرگذار بر تدوین رهنامه قدرت سایبری ج.ا.ایران مبتنی بر سیاست‌‌های ابلاغی و اسناد بالادستی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای امنیت سایبر، دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی

2 دانشیار دانشگاه صنعتی مالک اشتر

3 استادیار دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی

چکیده

قدرت سایبری مجموعه‌ای از توانایی‌‌های مبتنی بر فضای سایبر است که به‌منظور پشتیبانی از قدرت ملی و دستیابی به اهداف راهبردی در فضای سایبر و خارج از آن قابل استفاده است. برنامه‌ریزی راهبردی و سیاستگذاری کلان در این حوزه، نیازمند تدوین اصول راهنما، به‌منظور هدایت و راهبری فعالیت‌ها و اقدام‌های لازم جهت دستیابی به اهداف و منافع ملی است که در قالب رهنامه قدرت سایبری به‌دست می‌آید. در این مقاله، هدف اصلی، شناسایی عوامل و مؤلفه‌های اثرگذار بر تدوین رهنامه قدرت سایبری در سیاست‌های ابلاغی و اسناد بالادستی ج.ا.ایران است. این تحقیق، از نظر هدف، بنیادی و از نظر ماهیت و چگونگی گردآوری داده‌ها، توصیفی- موردی است. رویکرد مورداستفاده برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها نیز، کیفی و مبتنی بر روش تحلیل مضمون و فراترکیب است. اطلاعات گردآوری‌شده پس از فیش‌ برداری توسط نرم‌افزار مکس کیودا موردبررسی قرارگرفته است. یافته‌های تحقیق نشان می­‌‍دهد که مقابله با سلطه جهانی، مواجهه هوشمندانه و اثرگذار در تعاملات جهانی، از اصول اساسی در تدوین رهنامه قدرت سایبری در سیاست‌های ابلاغی است. همچنین در اسناد بالادستی، بر شکل‌دهی به قواعد و مقررات حقوقی و قضایی سایبر و ترویج فرهنگ و ارزش‌‌های اسلامی تأکید شده که مبنایی برای سیاست‌ها و هدف­‌های راهبردی در رهنامه قدرت سایبری است.

کلیدواژه‌ها


الف. منابع فارسی

1. امام خامنه‌‌ای(مد‌ظله‌العالی)، مجموعه بیانات قابل‌ دسترسی در: www.khamenei.ir

2. احمدی، بهزاد، (1391)، درآمدی بر دکترین، تهران، موسسه فرهنگی و تحقیقات بین‌‌المللی ابرار معاصر تهران.

3. افشردی، محمدحسین، عبدالله عراقی و مجید زین‌‌الدینی، (1396)، اصول رهنامه عملیاتی نزاجا و نزسا در نبرد ناهمطراز، فصلنامه مطالعات دفاعی استراتژیک، سال 15، شماره 70، زمستان.

4. ترابی، قاسم، (1394)، تکامل راهبرد ناتو در قبال جنگ سایبری؛ دلایل، ابعاد و مؤلفه‌ها، فصلنامه مطالعات راهبردی، دوره 18، شماره 67، بهار.

5. حافظ­نیا، محمدرضا، (1392)، مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی، چاپ نوزدهم، تهران، انتشارات سمت.

6. خلیلی، رضا، (1386)، دکترین، سیاست و استراتژی؛ نسبت­‌سنجی نظری و مفهومی، فصلنامه مطالعات راهبردی، دوره 10، شماره 37، پاییز.

7. دانش­‌آشتیانی، محمدباقر، (1388)، اصول و روش تدوین دکترین نظامی، پژوهش­نامه نظم و امنیت انتظامی، سال 2، شماره 3، پیاپی 7، پاییز.

8. دانش‌آشتیانی، محمدباقر و علی رستمی، (1395)، تحلیلی بر دکترین نظامی – دفاعی مقام معظم فرماندهی کل قوا در محیط ملی و بین‌المللی، فصلنامه علوم و فنون نظامی، سال 12، شماره 36، تابستان.

9. دلاوری، رضا، (1378)، فرهنگ لغات و اصطلاحات علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، چاپ اول، تهران، انتشارات دلاوری.

10. دنیس درو و دان اسنو، (1390)، دکترین نظامی، ترجمه علی‌اصغر آقابالازاده و محمدرضا لونی، فصلنامه علوم و فنون نظامی، سال 7، شماره 19، زمستان.

11. علی­‌بابایی، غلامرضا، (1369)، فرهنگ علوم سیاسی، جلد اول، تهران، نشر ویس.

12. عمید، حسن، (1390)، فرهنگ فارسی عمید، تهران، مؤسسه انتشارات امیرکبیر، چاپ 38.

13. کاستلز، مانوئل، (1393)، قدرت ارتباطات، ترجمه محمد آذری نجف‌‌آبادی، تهران، نشر دفتر مطالعات و برنامه‌‌ریزی رسانه‌‌ها.

14. مرادی، حسن و سیدحسن فیروزآبادی، (1395)، دکترین و اهداف مدیریت جهادی از دیدگاه مقام معظم رهبری(مدظله‌العالی)، دو فصلنامه مطالعات قدرت نرم، سال 6، شماره 15، پاییز و زمستان.

15. معمارزاده، غلامرضا و عبدالعلی پورشاسب، (1386)، الگوی مفهومی رهنامه نظامی، فصلنامه مطالعات دفاعی استراتژیک، سال 8، شماره 30، تابستان.

16. معین، محمد، (1393)، فرهنگ فارسی معین، تهران، مؤسسه انتشارات امیرکبیر، چاپ 27.

17. نوروزی، محمدتقی، (1385)، فرهنگ دفاعی – امنیتی، تهران، انتشارات سنا.

 

ب. منابع انگلیسی

  1. Creswell J. W, (2014), Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
  2. Haaster, J,  (2016), Assessing Cyber Power, 8th International Conference on Cyber Conflict, NATO CCD COE Publications, Tallinn. 
  3. Nye, Joseph, (2011(, The future of power, New York: Public Affairs.
  4. Segal, Adam, (2016), The Hacked World Order: How Nations Fight, Trade, Maneuver, and Manipulate in the Digital Age, New York: Public Affairs.