بررسی تأثیر مؤلفه‌های فرهنگی و اجتماعی دفاع مقدس بر آینده امنیت ملی ج.ا.ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای آینده‌پژوهی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)

2 استادیار گروه آینده‌پژوهی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)

3 دانشجوی دکترای مدیریت دولتی؛ پژوهشگر و مدرس دانشگاه

چکیده

این تحقیق با هدف بررسی تأثیر مؤلفه‌های فرهنگی و اجتماعی دفاع مقدس بر آینده امنیت ملی ج.ا.ایران انجام گرفت. سؤال اصلی تحقیق این است که تا چه اندازه مؤلفه‌های فرهنگی و اجتماعی دفاع مقدس بر آینده امنیت ملی ج.ا.ایران اثرگذار هستند؟ تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی، از نظر روش توصیفی (از نوع همبستگی) و از نظر شیوه گردآوری داده‌ها کمی- کیفی است. جامعه آماری تحقیق شامل افرادی بود که از مسائل و وضعیت امنیت ملی به‌اندازه کافی مطلع بوده و نسبت به سرمایه‌های اجتماعی و فرهنگی ناشی از دفاع مقدس و نقش آن بر زندگی امروز و امنیت کشور اطلاع کافی داشتند. باتوجه به حجم گسترده جامعه آماری از نظر دسته‌بندی، نمونه آماری به روش گلوله‌برفی به تعداد 16 نفر انتخاب شد؛ چراکه گرچه افراد زیادی برای هریک از حوزه‌های بالا وجود داشتند اما کسانی که به هرسه حوزه آینده‌پژوهی، امنیت ملی و دفاع مقدس در حوزه‌های فرهنگی و اجتماعی به‌طور همزمان تسلط داشته باشند، اندک بوده و همچنین افراد بعد از نفر 16، نظرهای تکراری اعلام نمودند. آینده امنیت ملی، سرمایه اجتماعی و سرمایه فرهنگی برگرفته از مطالعات انجام گرفته، با کمک پرسشنامه انجام شدند. نتایج حاصل از معادلات ساختاری با نرم‌افزار آماری PLS و نیز t وابسته با نرم‌افزار آماری SPSS، حاکی از آن بود که سرمایه فرهنگی و اجتماعی دفاع مقدس در آینده امنیت ملی اثرگذار بودند. همچنین تفاوت معناداری در متغیر آینده امنیت ملی، میان وضعیت موجود و آینده وجود نداشت. از سوی دیگر، تفاوت معناداری در وضع موجود و آینده میزان سرمایه فرهنگی و اجتماعی دفاع مقدس و ابعاد آن وجود داشت.

کلیدواژه‌ها


الف. منابع فارسی

1. ابراهیمی، نبی‌الله، (1386)، تأملی بر مبانی و فرهنگ مکتب کپنهاگ، فصلنامه سیاست خارجی، سال بیست‌و‌یکم، شماره 82..

2. اولاد، یعقوبعلی و محمد دژکام، (1395)، تهدیدات آینده علیه امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران و نقش رسانه در مقابله با آن‌ها، اولین همایش ملی آینده‌پژوهی، علوم انسانی و امنیت اجتماعی، لرستان: دفتر تحقیقات کاربردی فرماندهی انتظامی استان لرستان- مؤسسه عدالت‌گستر بارکه افلاک.

3. برومند، محمود، (1396)، سرمایه اجتماعی و امنیت ملی، اولین همایش ملی علوم اجتماعی، علوم تربیتی، روانشناسی و امنیت اجتماعی، تهران: دانشگاه آل طه- معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کل استان البرز.

4. بوزان، باری، (1378)، مردم، دولت‌ها و هراس، ترجمه پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.

5. تریف، تری و دیگران، (1381)، رویکرد زیست محیطی، در: مراحل بنیادین اندیشه در مطالعات امنیتی ملی، گردآوری و تدوین: اصغر افتخاری، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.

6. جمالی، علی، (1394)، تأثیر دستاوردهای فرهنگی دفاع مقدس بر حفظ و استمرار انقلاب اسلامی، دوفصلنامه علمی- پژوهشی پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی، سال پنجم، شماره 11.

7. دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال، (1392). جهانی شدن فرهنگ و امنیت فرهنگی جمهوری اسلامی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.

8. ربیعی، علی، (1387)، مطالعات امنیت ملی (مقدمه‌ای بر نظریه‌های امنیت ملی در جهان سوم)، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه.

9. روح‌الامینی، محمود، (1373)، فولکلور فرهنگ، مقاله در (جبهه‌ای نو در فرهنگ شناسی ایران)، به اهتمام محسن مهرآبادی، تهران: دفتر پژوهش و گسترش فرهنگ جبهه.

10. رهبر، عباسعلی و فرزاد سوری، (1395)، دولت و مدل امنیت سیاسی مطلوب در جامعه دینی، فصلنامه دولت‌پژوهی، سال دوم، شماره 5.

11. سیف، الله‌مراد، (1389)، مفهوم‌شناسی امنیت اقتصادی، فصلنامه آفاق امنیت، سال سوم، شماره 9.

12. عباس‌زاده، هادی و کامران کرمی، (1390)، سرمایه اجتماعی و امنیت ملی، فصلنامه مطالعات راهبردی، دوره چهاردهم، شماره 51.

13. عباسی، داوود و محسن قربانلو، (1394)، تحلیل نقش فرهنگ دفاع مقدس در مدیریت سبک زندگی و بررسی رابطه آن با نظم و امنیت، همایش ملی سبک زندگی، نظم و امنیت، زنجان: دانشگاه زنجان.

14. عبداله‌خانی، علی، (1383)، نظریه‌های امنیت: مقدمه‌ای بر طرح‌ریزی دکترین امنیت ملی، تهران: انتشارات مؤسسة مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر.

15. عیوضی، محمدرحیم، (1382)، جهانی‌شدن و امنیت ملی، فصلنامه پژوهشی اندیشه انقلاب اسلامی، شماره 6.

16. قدسی، امیر، (1392)، تأثیر فضای مجازی بر امنیت ملی ج.ا.ایران و ارائه راهبرد (با تأکید بر ایفای نقش سرمایه اجتماعی)، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال یازدهم، شماره 44.

17. کریمی، مصطفی، (1389)، نقش و تحولات سرمایه اجتماعی جامعه ایران در دوران دفاع مقدس، فصلنامه تخصصی مطالعات دفاع مقدس نگین ایران، دوره نهم، شماره 35.

18. کشاورز تُرک، عین‌اله، (1394)، گفتمان انقلاب اسلامی و طراحی سناریوهای آیند، مدیریت و برنامه‌ریزی شهری ایران، فصلنامه پژوهش‌های انقلاب اسلامی، سال چهارم، شماره 14.

19. مولائی‌آرانی، مهدی و مصباح‌الهدی باقری‌کنی، (1395)، بررسی عوامل جهت‌دهنده سرمایه اجتماعی در دوران دفاع مقدس، فصلنامه مدیریت اسلامی، دوره بیست‌وچهارم، شماره 2.

20. یزدان‌فام، محمود، (1390)، آینده‌شناسی و برآورد محیط راهبردی: لازمة تصمیم‌گیری بهتر در امنیت ملی، فصلنامه مطالعات راهبردی، دوره چهاردهم، شماره 54.

 

ب. منابع انگلیسی

  1. Bigo, D, (2002), Security and Immigration: Toward a Critique of the Govermentality of Unease, Alternatives, 27 (Special Issue).
  2. Bourdieu, P. (1989), Ladistingtion (critique social dujudment), les edition mimiut, Paris.
  3. Moller, B, (2000), The Concept of Security: The Pros and Cons of Expansion and Contradiction, Copenhagen Peace Research, Available at: <http://www.Ciaonet/wps/moboi/ index.html>
  4. Nahapiet, J., & Ghoshal, S, (1998), Social Capital, Intellectual Capital, and Organizational Advantage, The Academy of Management Review, Vol. 23, No. 2.