راهبردهای ج.ا.ایران در قبال شبکه‌های اجتماعی مجازی در جنگ آینده

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای مدیریت فناوری اطلاعات دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشجوی دکترای دانشگاه عالی دفاع ملی

چکیده

از مهم‌ترین ابزارهای جنگ نرم، شبکه‌های اجتماعی مجازی می‌باشند که در جنگ آینده نیز از اهمیت بالایی برخوردارند. هدف این پژوهش، شناخت کارکردها و فرصت‌ها و تهدیدهای این مقوله و همچنین آثار آن بر مؤلفه‌های جنگ‌های آینده و ارائه راهبردهای مناسب به‌منظور بهره‌برداری از فرصت‌های شبکه‌های اجتماعی مجازی و واپایش تهدیدهای ناشی از آن است. به این منظور با انجام جلسه‌های طوفان ذهنی، پرسشنامه و تحلیل SWOT  به تدوین راهبردهای مقتضی پرداخته شد و به‌واسطه روش‌های QSPM و مصاحبه عمیق، موقعیت راهبردی کشور در این حوزه، تبیین و اولویت‌های راهبردی تعیین گردیدند. جامعه آماری این پژوهش، مدیران بخش دفاع با مسئولیت در حوزه‌های راهبردی و فضای مجازی و همچنین استادان دانشگاه و صاحب‌نظران در حوزه‌های یادشده بوده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که راهبردهای ایجابی مانند تشکیل اتاق جنگ شبکه‌های اجتماعی مجازی، تربیت نخبگان فضای مجازی، فرهنگ‌­سازی و آموزش فضای مجازی برای عموم باید در صدر اولویت­‌های راهبردی کشور در قبال شبکه‌های اجتماعی مجازی در جنگ آینده قرار گیرند.

کلیدواژه‌ها


الف. منابع فارسی

1. آزادبخت، مروت (1382)، جامعه‌شناسی جنگ، تهران، انتشارات ارتش جمهوری اسلامی ایران.

2. آشنا، حسام‌الدین (1384)، اینترنت و امنیت سیاسی و فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران، ارائه شده در: همایش رسانه‌ها و ثبات سیاسی، تهران.

3. اسلامی، مروارید (1391)، بررسی شبکه‌های اجتماعی و تأثیرات آنها بر ابعاد مختلف زندگی، ارائه شده در: نخستین کنگره ملی فضای مجازی و آسیب‌های اجتماعی نوپدید، تهران، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی.

4. بیلیس، جان و ویرتز، جیمز و دیگران (1383)، استراتژی در جهان معاصر: مقدمه‌­ای بر مطالعات استراتژیک، ترجمه کابک خبیری، تهران، انتشارات مؤسسه ابرار معاصر تهران.

5. حسینی، حسین (1382)،اینترنت و عملیات روانی: نمونه جنگ عراق، فصلنامه سیاست دفاعی، سال یازدهم، شماره 44.

6. دیندار، فیروز و صدری‌نیا، حسین (1388)، روابط عمومی و رسانه، تهران، انتشارات نشر سایه روشن.

7. دیویس، سی نورمن (1385)،انقلاب اطلاعات در آیینه امور نظامی، ترجمه علیرضا طیب، مجله اطلاعات سیاسی- اقتصادی، شماره 126-125.

8. ذوالفقاری، عاطفه، حجازی، سیدرضا و رازی، سمیرا (1392)، مقایسه کارکرد شبکه‌های اجتماعی در سبک زندگی در دو تمدن اسلامی- ایرانی و غربی، فصلنامه ره‌آورد نور، شماره 44.

9. رمضان­‌زاده، اکبر (1381)، تئوری جنگ‌­های آینده: استراتژی و وضعیت نظامی در قرن 21، ماهنامه نگاه، شماره 27.

10. ضیایی‌پرور، حمید و عقیلی، سیدوحید (1388)، بررسی نفوذ شبکه‌های اجتماعی مجازی در میان کاربران ایرانی، نشریه رسانه، شماره 80.

11. ضیایی‌پرور، حمید (1383)، جنگ نرم 2 (ویژه جنگ رسانه‌ای)، تهران، انتشارات مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر.

12. عابدینی، مهدی و رضایی، سعید (1382)، تلفیق سیستم ‍C4I2 با سیستم اطلاعات جغرافیایی و ایجاد نظام فرماندهی و کنترل همه‌جانبه، فصلنامه سیاست دفاعی، سال یازدهم، شماره 42.

13. عباسی اشلقی، مجید (1385)، امنیت ملی در عصراطلاعات، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال چهارم، شماره دوازدهم.

14. کالینز، جان، ام (1388)، استراتژی بزرگ (اصول و رویه‌ها)، ترجمه کورش بایندر، چاپ چهارم، تهران، انتشارات وزارت امور خارجه.

15. گیدنز، آنتونی (1388)، چشم‌اندازهای جهانی، ترجمه محمدرضا جلایی‌پور، تهران، طرح نو.

16. مجرّدی، سعید (1391)، اینترنت و امنیت اجتماعی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

17. محمدی، عبدالرضا و حیدری، مهدی (1390)، جنگ‌های هزاره سوم از دیدگاه غرب، تهران، انتشارات دانشگاه افسری امام علی(ع).

18. معمار، ثریا، عدلی‌پور، صمد و خاکسار، فائزه (1391)، شبکه‌‌های اجتماعی مجازی و هویت (با تأکید بر بحران هویتی ایران)، فصلنامه مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره 1، شماره 4.

19. ناجی‌راد، محمدعلی (1384)، جهانی‌شدن تروریسم، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.

20. هاکسلی، آلدوس (1378)، دنیای قشنگ نو، ترجمه سعید حمیدیان، چاپ سوم، تهران، انتشارات نیلوفر.

21. وبستر، فرانک (1380)، نظریه جامعه اطلاعاتی، ترجمه اسماعیل قدیمی، تهران، قصیده‌سرا.

22. ولوی، محمدرضا و محمدی، محمود (1388)،ارائه الگوی راهنمای تدوین راهبرد و معماری فناوری ارتباطات و اطلاعات در نیروهای مسلح، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال هفتم، شماره 27.

 

ب. منابع انگلیسی

  1. Ahlqvist, Toni, Bäck, A., Halonen, M., Heinonen, S (2008), Social Media Road Maps: Exploring the Futures Triggered by Social Media, VTT Research Notes 2454, VTT Technical Research Centre of Finland.
  2. Black, Jeremy (2001), War in the New Century, London & New York, Continuam.
  3. Centner, Christopher (Spring 1997), The Precision Guided Propaganda, Strategic Review.
  4. Freeman, Linton (2006), The Development of Social Network Analysis, Vancouver, Empirical Press.
  5.  Wellman, Barry and S.D. Berkowitz (eds) (1988), Social Structures: A Network Approach, Cambridge, Cambridge University Press.
 

ج. وبگاه‌های اینترنتی

1. www.aljazeera.com

2. www.asriran.com

3. www.businessinsider.com

4. www.businessWeek.com

5. www.digitaltrends.com

6. www.digizen.org/socialnetworkin

7. www.expandedramblings.com

8. www.hurriyetdailynews.com

9. www.indexmundi.com

10. www.investintech.com

11. www.linkedin.com

12. www.mashable.com

13. www.naharnet.com

14. www.smu.edu.sg

15. www.techcrunch.com

16. www.techinasia.com

17. www.theguardian.com

18. www.thejreexpress.com

19. www.thomascrampton.com

20. www.tweetsmarter.com